خبرگزاری مهر- گروه استان ها: زاگرس همیشه با آتش غریبه نبوده است؛ تابستان که می رسد، کوه ها بوی علف خشک می گیرند و باد، کوچک ترین جرقه را کیلومترها جابه جا می کند. اما آن چه امسال جنگل های لرستان را نگران کننده تر از همیشه کرده، تناقضی تلخ است؛ وفور باران.
بارندگی های گسترده امسال، دامنه ها را سرسبزتر از سالهای قبل کرده است. مراتع جان گرفته اند، علف ها بلندتر شده اند و پوشش گیاهی، چهره ای فریبنده به طبیعت داده است. اما همین سبزیِ امروز، می تواند سوختِ آتش های فردا باشد.
در لرستان، خیلی از حریق های بزرگ دقیقاً بعد از سالیان پربارش رخداده اند؛ زمانی که گرمای ممتد تابستان، پوشش گیاهی انبوه را به انبار باروت مبدل می کند.
تابستان گرم و نگرانی جنگل ها
اکنون کارشناسان هواشناسی از تابستانی طولانی و گرم سخن می گویند؛ فصلی که احتمال ادامه موج های گرما در آن بالاست و دمای هوا در خیلی از نقاط استان، بالاتر از متوسط بلند مدت خواهد بود.
معنای این پیش بینی برای جنگلها روشن است: علف های سبز کم کم زرد می شوند، رطوبت خاک کاهش پیدا می کند و هر بی احتیاطی انسانی می تواند شروع یک بحران باشد.
بحرانی که لرستان پیشتر هم آنرا تجربه کرده است؛ از دامنه های سوخته خرم آباد و کوهدشت گرفته تا جنگل هایی که بعد از چند روز حریق، تنها خاکسترشان باقی ماند.
در خیلی از این حریق ها، نیروهای منابع طبیعی و محیط زیست، ساعت ها در شیب های سخت گذر با کمترین امکانات جنگیده اند؛ با دمنده های فرسوده، خودرو های محدود و نیروهایی که تعدادشان هیچ تناسبی با وسعت جنگلها ندارد.
لرستان برای تابستانِ پیشِ رو آماده است؟
در استانی با بیشتر از یک میلیون و ۲۰۰ هزار هکتار جنگل، هنوز تعداد نیروهای حفاظتی خیلی کمتر از معیارهای لازم است. خیلی از مناطق صعب العبورند و آتش، سریع تر از امکانات اطفا حرکت می کند. همین مساله سبب شده که هر تابستان، قسمتی از زاگرس میان شعله ها گرفتار شود؛ شعله هایی که خاموش کردنشان گاهی روزها طول می کشد و اثرشان سال ها باقی می ماند.
اما مساله فقط کمبود تجهیزات نیست. آن گونه که مسؤلان می گویند، تقریبا تمام حریق های لرستان منشا انسانی دارند؛ از آتش زدن بقایای مزارع و اختلافات محلی گرفته تا سهل انگاری گردشگران و عبور دامداران. یعنی زاگرس، بیشتر از آنکه قربانی طبیعت باشد، قربانی رفتار انسان است.
در چنین شرایطی، جنگل های لرستان وارد تابستانی شده اند که بسیاری آنرا «فصل بحران» می دانند؛ فصلی که در آن، هم پوشش گیاهی انبوه وجود دارد، هم گرمای ممتد، هم کمبود امکانات و هم احتمال بالای خطای انسانی. ترکیبی که می تواند از هر ارتفاع زاگرس، کانونی برای حریق بسازد.
اکنون پرسش اصلی این نیست که آیا حریق رخ می دهد یا نه؛ پرسش این است که آیا لرستان برای تابستانِ پیشِ رو آماده است؟ آیا میتوان قبل از برخاستن اولین دود، آتش را مهار کرد؟
بارانی که می تواند آتش بیاورد
بهروز مرادپور، مدیرکل هواشناسی لرستان، باور دارد امسال استان یکی از متفاوت ترین سالیان بارشی خودرا پشت سر گذاشته است؛ سالی که بعد از مدت ها، تراز بارش لرستان نه تنها منفی نبود، بلکه از متوسط بلند مدت هم عبور کرد.
او به مهر می گوید در حالیکه حدود ۱۵ استان کشور همچنان درگیر خشکسالی اند، لرستان امسال جزو پربارش ترین استانهای کشور بوده و میانگین بارندگیها در سال زراعی به حدود ۵۱۶ میلی متر رسیده است؛ رقمی که نسبت به سال گذشته، حدود ۶۴ درصد افزایش نشان داده است.
به گفته مرادپور، این اولین بار بعد از سال هاست که میزان بارندگی استان نسبت به میانگین بلندمدت، روندی مثبت پیدا کرده و حدود چهار درصد افزایش را ثبت کرده است.
«شول آباد»؛ رکورددار بارش
مدیرکل هواشناسی لرستان از «شول آباد» به عنوان پربارش ترین نقطه استان در سال زراعی جاری نام می برد؛ منطقه ای که بیشتر از هزار و ۱۱۶ میلی متر بارندگی را تجربه کرده است.
اما او با این حال تاکید می کند که همه این بارش ها الزاماً به سود لرستان تمام نمی گردد. به قول مرادپور، قسمتی از روان آب های حاصل از این بارندگی ها، در نهایت به حوضه های خارج از استان منتقل می شود و سهم اصلی آن به استان هایی مانند اصفهان و قم می رسد.
مرادپور در ادامه، از چهره دیگری از تابستان پیش رو سخن می گوید؛ تابستانی که قرار نیست فقط گرم باشد، بلکه به قول او، احتمال ادامه و پشت سرهم آمدن موج های گرما در آن خیلی بالاست.
او با اشاره به مدلهای فصلی هواشناسی توضیح می دهد که از خرداد تا پایان شهریور، میانگین دمای لرستان بین نیم تا دو درجه سانتی گراد بیش از شرایط نرمال خواهد بود؛ افزایشی که شاید در ظاهر عدد بزرگی به نظر نرسد، اما در مقیاس اقلیمی و برای جنگلها و مراتع، می تواند تعیین کننده باشد.
خطر در «تداوم گرما» است
مدیرکل هواشناسی لرستان می گوید مساله اصلی، فقط شکسته شدن رکوردهای دمایی نیست؛ بلکه ادامه روزهای گرم و حاکمیت طولانی مدت موج های گرماست.
به گفته او، امکان دارد خیلی از نقاط استان در تابستان امسال رکورد تاریخی دما را ثبت نکنند، اما استمرار گرما و تکرار پی درپی روزهای داغ، شرایط را برای خشک شدن پوشش گیاهی و افزایش ریسک حریق بشدت مهیا می کند.
مرادپور یادآور می شود که در سالیان اخیر، دامنه موج های گرما حتی تا پایان شهریورماه هم ادامه داشته و همین مساله، فشار مضاعفی بر منابع طبیعی استان وارد کرده است.
وقتی سبزیِ بهار، سوختِ تابستان می شود
او باور دارد ترکیب بارندگی های گسترده بهاری با گرمای طولانی تابستان، همان نقطه ای است که می تواند لرستان را وارد فصل پرخطر حریق کند.
به گفته مدیرکل هواشناسی، بارش های مناسب امسال سبب ایجاد پوشش وسیع گیاهی در مراتع و جنگلها شده؛ پوششی که حال سبز و زنده است، اما با ادامه گرما، کم کم خشک خواهد شد و به بستری مستعد برای بسط آتش تبدیل می شود.
مرادپور اخطار می دهد که در چنین شرایطی، کوچک ترین جرقه می تواند آغازی برای حریق های گسترده باشد؛ حریق هایی که در صورت وزش باد و استمرار گرما، مهار آنها دشوارتر از همیشه خواهد شد.
زاگرس در وضعیت هشدار
شیرزاد نجفی، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری لرستان، باور دارد شرایط امسال جنگلها و مراتع استان، یکی از حساس ترین وضعیت هایی است که طی سالیان اخیر تجربه شده است.
شرایط امسال جنگلها و مراتع استان، یکی از حساس ترین وضعیت هایی است که طی سالیان اخیر تجربه شده است
او به مهر می گوید بارش های گسترده اواخر سال قبل و ماه های ابتدایی امسال، بااینکه سبب رشد قابل توجه پوشش گیاهی شده، اما همین مساله حال جنگلها و مراتع را در وضعیتی «شکننده و خیلی حساس» قرار داده است؛ شرایطی که به قول او، در حداقل ۱۵ سال اخیر کم سابقه بوده است.
نجفی تاکید می کند که مبحث حریق دیگر فقط دغدغه منابع طبیعی نیست و همه دستگاههای اجرائی، بخصوص فرمانداران، باید آنرا به عنوان یک اولویت جدی مدیریت بحران دنبال کنند.
استانی با سنگین ترین بار حفاظت
مدیرکل منابع طبیعی لرستان با اشاره به جایگاه ویژه استان در ناحیه رویشی زاگرس، می گوید لرستان یکی از متراکم ترین پوشش های جنگلی کشور را در اختیار دارد.
به گفته او، در حالیکه میانگین جنگل در سطح کشور حدود هفت درصد است، این عدد در لرستان به حدود ۴۲ درصد می رسد؛ آماری که هم یک ظرفیت مهم محیط زیست شمرده می شود و هم مسئولیت محافظت از عرصه های طبیعی را سنگین تر می کند.
نجفی توضیح می دهد که از مجموع بیشتر از دو میلیون و ۲۶۵ هزار هکتار اراضی ملی استان، بیشتر از یک میلیون و ۲۱۷ هزار هکتار جنگل و حدود یک میلیون و ۴۸ هزار هکتار مرتع است؛ وسعتی که لرستان را به یکی از مهم ترین کانون های طبیعی زاگرس تبدیل نموده است.
او همینطور از الیگودرز به عنوان شهرستان دارای بیشترین عرصه منابع طبیعی نام می برد و می گوید بعد از آن، خرم آباد، کوهدشت و دلفان بیشترین سهم را از جنگلها و مراتع استان دارند.
جنگل های وسیع، امکانات محدود
نجفی با این حال اخطار می دهد که امکانات و نیروهای حفاظتی موجود، تناسبی با این حجم از عرصه های طبیعی ندارد.
او می گوید بخش زیادی از تجهیزات اطفای حریق در لرستان فرسوده و محدود است و کمبود نیروی انسانی هم به یکی از چالش های اصلی محافظت از جنگلها تبدیل شده؛ موضوعی که در صورت وقوع حریق های گسترده، می تواند روند مهار آتش را دشوارتر کند.
جنگلبانی با کمترین نیرو
نجفی می گوید استاندارد محافظت از جنگلها ایجاب می کند که به ازای هر هزار هکتار، حداقل یک نیروی حفاظتی وجود داشته باشد؛ اما در لرستان، شرایط فاصله بسیاری با این معیار دارد.
در حال حاضر برای هر ۲۲ هزار هکتار از عرصه های طبیعی استان، تنها یک نیروی حفاظتی فعالیت می کند؛ موضوعی که عملا کنترل و پایش مداوم جنگلها را دشوار کرده است
به گفته او، هم اکنون برای هر ۲۲ هزار هکتار از عرصه های طبیعی استان، تنها یک نیروی حفاظتی فعالیت می کند؛ موضوعی که عملا کنترل و پایش مداوم جنگلها را دشوار کرده است.
مدیرکل منابع طبیعی لرستان با اشاره به کمبود شدید نیرو در این عرصه، می گوید مجموعه منابع طبیعی استان حداقل با کمبود ۱۵۶ نیروی حفاظتی مواجه است؛ کمبودی که در فصل آتش سوزی، فشار مضاعفی بر نیروهای موجود وارد می نماید.
او در ادامه، از وضعیت تجهیزات اطفای حریق هم انتقاد می کند و می گوید بخش قابل توجهی از خودرو ها و امکانات موجود، فرسوده و ناکارآمدند.
آماری نگران کننده از حریق در زاگرس
مدیرکل منابع طبیعی لرستان، حریق را یکی از مهم ترین تهدیدهای پیش روی جنگلها و مراتع استان می داند؛ تهدیدی که در کنار آفات و بیماریهای جنگلی، هر سال قسمتی از پوشش طبیعی زاگرس را از بین می برد.
او با اشاره به آمارهای جهانی توضیح می دهد که سالانه حدود یک درصد از جنگل های جهان گرفتار حریق می شوند، اما در ایران، بطور متوسط از هر ۷۰۰ هکتار جنگل، یک هکتار طعمه آتش می شود؛ رقمی که نشان دهنده شدت لطمه پذیری جنگل های کشور است.
نجفی می گوید طی سالیان اخیر، هزار و ۹۲ مورد حریق در جنگلها و مراتع لرستان ثبت شده و تنها در فاصله سالیان ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۰، حدود ۵۴۹ فقره حریق در حوزه های طبیعی استان رخداده است.
به گفته او، در همین بازه زمانی، بیشتر از هشت هزار و ۸۴۸ هکتار از جنگلها و مراتع لرستان در آتش سوخته اند؛ آماری که بیشترین سهم آن مربوط به شهرستان های خرم آباد، دلفان، کوهدشت و چگنی بوده است.
آتشی که انسان روشن می کند
نجفی تاکید می کند که تقریبا تمام حریق های رخداده در جنگلها و مراتع لرستان، منشا انسانی دارند؛ مساله ای که به باور او، خطر حریق را از یک بحران طبیعی به یک معضل اجتماعی و مدیریتی تبدیل نموده است.
او می گوید بخش زیادی از این حریق ها، ناشی از تضاد منافع میان مردم و دولت، اختلافات محلی و قومی، آتش زدن بقایای مزارع و بی احتیاطی های انسانی است؛ رفتارهایی که در فصل گرم سال، می تواند ظرف چند دقیقه عرصه های طبیعی را درگیر شعله ها کند.
به گفته مدیرکل منابع طبیعی لرستان، همین نقش پررنگ عامل انسانی سبب شده که مبحث پیشگیری، آموزش و آگاهی رسانی اهمیت بیشتری از گذشته پیدا کند؛ چونکه خیلی از این حریق ها اساساً قابل پیشگیری اند.
خط مقدمی که تنها مانده است
نجفی در ادامه، از کمبود همکاری دستگاه ها در زمان وقوع حریق گلایه می کند و می گوید برمبنای ماده ۴۷ قانون، همه دستگاههای دولتی، شامل نیروهای لشکری، کشوری و شهرداری ها، موظف اند در زمان حریق جنگلها با امکانات و تجهیزات خود وارد عمل شوند.
اما به قول او، در عمل بخش عمده بار رویارویی با حریق بر دوش نیروهای منابع طبیعی و محیط زیست باقیمانده و هنگام وقوع آتش، کمترین همراهی از طرف برخی دستگاه ها دیده می شود.
او باور دارد جنگل بانان و نیروهای محیط زیست، عملا در خط مقدم مهار آتش قرار گرفته اند؛ نیروهایی که اکثرا با حداقل امکانات، در شرایط سخت کوهستانی برای ممانعت از گسترش حریق تلاش می کنند.
امسال به علت حجم بالای پوشش گیاهی و پیش بینی گرمای شدید، تقریبا تمام استان در وضعیت بحرانی قرار گرفته است
مدیرکل منابع طبیعی لرستان اخطار می دهد که شرایط امسال با سالهای قبل متفاوت است. به قول او، در گذشته حدود ۷۰۰ هزار هکتار از جنگلها و مراتع استان به عنوان کانون بحرانی حریق شناخته می شد، اما امسال به علت حجم بالای پوشش گیاهی و پیش بینی گرمای شدید، تقریبا تمام استان در وضعیت بحرانی قرار گرفته است.
نجفی تاکید می کند که برای کاهش خطر آتش سوزی، لازم است کارگروه های هماهنگی در همه شهرستان ها فعال شوند تا مدیریت بحران قبل از شروع حریق ها شکل بگیرد، نه پس از گسترش آتش.
بودجه ای که هنوز نرسیده است
او با اشاره به کمبود اعتبارات حوزه پیشگیری و اطفای حریق می گوید برای اجرای طرح مدیریت و جلوگیری از حریق در لرستان، حدود ۵۰ میلیارد تومان اعتبار پیشنهاد شده، اما تابحال سهم منابع طبیعی از این اعتبارات، «صفر» بوده است.
نجفی از فرمانداران و مجموعه مدیریت بحران استان می خواهد که برای تامین منابع مالی و تجهیز نیروها وارد عمل شوند؛ چونکه به قول او، بدون امکانات و پشتیبانی مالی، مهار حریق های گسترده ممکن نخواهد بود.
اتکا به مردم و نیروهای محلی
مدیرکل منابع طبیعی لرستان در بخش دیگری از سخنانش، بر ضرورت استفاده از ظرفیت نیروهای محلی و دهیاری ها تاکید می کند.
او می گوید دهیاری ها باید قسمتی از اعتبارات خودرا صرف خرید تجهیزات اولیه ای مانند «دمنده» و ابزارهای مهار آتش کنند و هم زمان، گروههای محلی ۱۰ تا ۱۵ نفره برای مقابله اولیه با حریق در روستاها شکل بگیرد.
به باور نجفی، بدون حضور مردم محلی، نیروهای نظامی و همکاری دستگاههای اجرائی، مهار حریق های زاگرس در تابستان پیش رو خیلی دشوار خواهد بود؛ تابستانی که بسیاری آنرا یکی از پرخطرترین فصل های حریق در سالیان اخیر می دانند.
سبزی ای که کم کم به بحران تبدیل می شود
کامران فرمان پور، مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان، باور دارد بارش های گسترده امسال بااینکه چهره ای کم نظیر به طبیعت استان داده، اما همین پوشش گیاهی انبوه حالا به تهدیدی جدی برای جنگلها و مراتع تبدیل گشته است.
اگر اقدامات پیشگیرانه از همین حالا شروع نشود، خسارت های احتمالی تابستان پیش رو می تواند جبران ناپذیر باشد
او به مهر می گوید علفزارها و پوشش گیاهی گسترده ای که اینروزها دامنه های لرستان را سبز کرده اند، با ورود به فصل گرما کم کم خشک و زرد می شوند و همین مساله، عرصه های طبیعی را به کانون های بالقوه حریق بدل می کند.
به گفته فرمان پور، اگر اقدامات پیشگیرانه از همین حالا شروع نشود، خسارت های احتمالی تابستان پیش رو می تواند جبران ناپذیر باشد.
زخمی که هنوز ترمیم نشده است
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان با یادآوری حریق های سال گذشته، از خسارت های سنگینی سخن می گوید که بدنبال جنگ تحمیلی ۱۲ روزه به عرصه های طبیعی استان وارد شد.
او تاکید می کند قسمتی از مناطقی که در جریان حریق های گسترده لطمه دیدند، بسادگی قابل احیا نیستند و برگشت آنها به شرایط طبیعی، شاید سال ها زمان ببرد.
فرمان پور باور دارد مدیریت حریق تنها به لحظه خاموش کردن آتش محدود نمی شود و باید سه مرحله پیشگیری، مقابله و احیای بعد از حریق به شکل هم زمان مورد توجه قرار گیرد؛ چونکه هر سه بخش در حفظ جنگلها تعیین کننده اند.
محیط بانانی کمتر از نصف نیاز واقعی
او در ادامه، از کمبود شدید نیروهای حفاظتی در عرصه محیط زیست سخن می گوید و توضیح می دهد که حدود ۴۶۰ هزار هکتار از عرصه های طبیعی لرستان تحت مدیریت محیط زیست قرار دارد، اما تنها ۱۲۰ محیط بان مسئول محافظت از این وسعت گسترده اند.
تعداد نیروهای موجود حتی به نصف میزان مورد نیاز هم نمی رسد و برای پوشش مناسب این مناطق، حداقل به ۳۰۰ نیروی حفاظتی نیاز است
به گفته فرمان پور، تعداد نیروهای موجود حتی به نصف میزان مورد نیاز هم نمی رسد و برای پوشش مناسب این مناطق، حداقل به ۳۰۰ نیروی حفاظتی نیاز است.
این کمبود نیرو، بخصوص در فصل آتش سوزی، فشار زیادی بر محیط بانان وارد می کند؛ نیروهایی که باید هم وظیفه پایش مناطق را برعهده داشته باشند و هم در عملیات مهار حریق حضور پیدا کنند.
«با دست خالی نمی شود جنگل را نجات داد»
مدیرکل حفاظت محیط زیست لرستان تاکید می کند که منابع طبیعی و محیط زیست به تنهایی قادر به مدیریت بحران حریق نیستند و بدون مشارکت مردم محلی، دهیاران، شوراها و گروههای مردمی، مهار حریق ها عملا ممکن نخواهد بود.
او می گوید استفاده از ظرفیت نیروهای محلی هم نیازمند پشتیبانی مالی و تجهیزاتی است؛ در حالیکه خیلی از امکانات اولیه مانند خودرو، تجهیزات پشتیبانی و اعتبارات لازم در اختیار مجموعه های حفاظتی قرار ندارد.
فرمان پور با اشاره به محدودیت شدید منابع مالی، صریح می گوید: «با دست خالی و جیب خالی نمی شود کاری انجام داد.»
به باور او، اگر اعتبارات ویژه ای از محل مدیریت بحران و سازمان برنامه برای پیشگیری و اطفای حریق اختصاص پیدا نکند، تابستان پیش رو می تواند به یکی از سخت ترین فصل های حریق برای جنگلها و مراتع لرستان تبدیل گردد.
هزاران هکتار خاکستر
فرمان پور در ادامه، ابعاد خسارت های سال قبل را هم یادآور می شود؛ خسارت هایی که به قول او، بخش قابل توجهی از عرصه های طبیعی تحت مدیریت محیط زیست لرستان را درگیر کرد.
او می گوید تنها در سال گذشته، بیشتر از پنج هزار و ۱۲۸ هکتار از مناطق تحت مدیریت محیط زیست استان در آتش سوخت؛ عرصه هایی که قسمتی از آنها دارای ارزش بالای اکولوژیک و زیستگاهی بوده اند.
خطری که از همین حالا شروع شده است
مهدی مجیدی، معاون عمرانی استانداری لرستان، هم باور دارد جنگلها و مراتع استان در آستانه یک دوره پرخطر قرار گرفته اند؛ دوره ای که به قول او، نتیجه مستقیم افزایش پوشش گیاهی بعد از بارش های گسترده امسال است.
گزارش های دستگاههای مرتبط نشان داده است که خطر حریق در تابستان پیش رو جدی است
او به مهر می گوید گزارش های دستگاههای مرتبط نشان داده است که خطر حریق در تابستان پیش رو جدی است و اگر مدیریت بحران قبل از شروع حریق ها شکل نگیرد، مهار آتش در خیلی از مناطق دشوار خواهد شد.
به گفته مجیدی، مساله اصلی این است که مدیریت حریق نباید به زمان وقوع آتش موکول شود؛ بلکه باید از همین حالا، قبل از اولین جرقه، اقدامات پیشگیرانه شروع شود.
۹۹ درصد؛ سهم انسان از آتش
معاون عمرانی استانداری لرستان با اشاره به نقش عامل انسانی در حریق ها، می گوید حدود ۹۹ درصد حریق های جنگلها و مراتع منشا انسانی دارند؛ آماری که به باور او، یک «زنگ خطر جدی» برای استان است.
او تاکید می کند که بخش مهمی از این بحران را میتوان با آموزش، اطلاع رسانی و افزایش آگاهی عمومی کنترل کرد؛ از کشاورزانی که بقایای مزارع را آتش می زنند تا توریستهایی که یک بی احتیاطی کوچکشان می تواند به فاجعه ختم شود.
مجیدی باور دارد لازم است همه ظرفیتهای موجود برای کاهش خطاهای انسانی به کار گرفته شود؛ چونکه خیلی از حریق ها اساساً قابل پیشگیری اند.
فراتر از کمبود امکانات
او در ادامه، به مبحث تجهیزات و امکانات اشاره می کند؛ مساله ای که معمولا در زمان حریق ها به اولین مطالبه سازمانهای دولتی تبدیل می شود.
کمبود ماشین آلات و تجهیزات نباید بهانه ای برای انفعال باشد
اما مجیدی می گوید کمبود ماشین آلات و تجهیزات نباید بهانه ای برای انفعال باشد. به باور او، بااینکه امکانات نقش برجسته ی در مهار حریق دارند، اما نباید منتظر ماند تا آتش شعله ور شود و بعد به فکر اقدام افتاد.
معاون عمرانی استانداری تاکید می کند که در کنار تجهیزات، استفاده از ظرفیت نیروهای مردمی، گروههای محلی و مشارکت عمومی می تواند نقش تعیین کننده ای در کنترل بحران داشته باشد.
او می گوید مهار حریق های زاگرس، تنها وظیفه یک دستگاه خاص نیست و برای عبور از تابستان پیش رو، نوعی «اراده همگانی» لازم است.
نقش رسانه ها و تشکل های مردمی
مجیدی همینطور بر ضرورت استفاده از ظرفیت سمن ها، تشکل های محیط زیست و رسانه ها برای آگاهی رسانی عمومی تاکید می کند.
به گفته او، صداوسیما، رسانه های محلی و فعالین فرهنگی می توانند قبل از شروع فصل حریق، در تغییر رفتارهای پرخطر و حساس کردن افکار عمومی نسبت به خطر حریق ها نقش مؤثری ایفا کنند.
غفلت از فرهنگ؛ حلقه مفقوده مدیریت بحران
مجیدی در ادامه سخنان خود، به یکی از ضعف های کمتر دیده شده در مدیریت بحران حریق ها اشاره می کند؛ کمرنگ بودن نقش فعالین فرهنگی و اجتماعی در جلوگیری از حریق.
او باور دارد در حالیکه بخش مهمی از حریق ها ریشه در رفتار انسانی دارد، هنوز از ظرفیتهای فرهنگی، اجتماعی و آموزشی در سطح استان به صورت کامل استفاده نشده است.
فرمانداران با استفاده از ظرفیتهای محلی در شهرستان ها، اطلاع رسانی و آموزش عمومی را قبل از شروع فصل حریق تقویت کنند
به گفته معاون عمرانی استانداری لرستان، فرمانداران باید نقش محوری تری در مدیریت بحران ایفا کنند و با استفاده از ظرفیتهای محلی در شهرستان ها، اطلاع رسانی و آموزش عمومی را قبل از شروع فصل حریق تقویت کنند؛ اقدامی که می تواند نقش مستقیم در پایین آوردن خطای انسانی داشته باشد.
او پیشنهاد می دهد سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان، در قالب نیروهای شرکتی و سازوکارهای مشخص، زمینه تامین مالی مشارکت مردم در عملیات اطفای حریق را فراهم کند؛ تا در زمان بحران، این نیروها آموزش دیده و مجهز وارد عمل شوند.
هم زمان، او از منابع طبیعی هم می خواهد مکاتبات مربوط به اختصاص اعتبارات حوزه پیشگیری و اطفای حریق را با جدیت بیشتری پیگیری کند تا روند تامین منابع مالی متوقف نماند.
از دهیاری ها تا شهرداری؛ شبکه ای برای مهار آتش
معاون عمرانی استانداری لرستان در بخش دیگری از سخنانش، بر نقش نهادهای محلی در جلوگیری از حریق ها تاکید می کند.
او می گوید دهیاری ها باید با حمایت اعتباری، نسبت به خرید تجهیزات اولیه مانند «آتش بر» و «دمنده» اقدام کنند؛ تجهیزاتی که در مراحل ابتدایی حریق می تواند نقش تعیین کننده ای در ممانعت از گسترش آتش داشته باشد.
به گفته مجیدی، این مساله باید از طرف امور روستایی استانداری هم به شکل ویژه پیگیری شود تا دهیاری ها از نظر تجهیزاتی تقویت شوند.
او همینطور از شهرداری خرم آباد می خواهد مبحث «تیغ زنی» در حاشیه بام خرم آباد را با هدف کاهش خطر حریق اجرائی کند؛ اقدامی که می تواند از گسترش حریق در مناطق شهری و حاشیه ای جلوگیری نماید.
تقویت گشت ها و انتظار برای اختصاص اعتبار
مجیدی در انتها بر ضرورت افزایش گشت زنی ها در حوزه های طبیعی تاکید می کند و می گوید حضور مستمر نیروها در مناطق حساس می تواند نقش مهمی در جلوگیری از وقوع حریق داشته باشد.
او همینطور بر تامین اعتبارات ضروری جهت جلوگیری از حریق ها تاکید می کند و اظهار امیدواری می کند که با پیگیری های انجام شده، دستور استاندار برای اختصاص این اعتبارات هرچه سریع تر عملیاتی شود.
جنگل های زاگرس حافظه زیستی یک سرزمین اند
بنابراین گزارش، جنگل های زاگرس فقط مجموعه ای از درختان نیستند؛ آنها حافظ آب، خاک، هوا و حافظه زیستی یک سرزمین اند. هر هکتاری که در آتش می سوزد، تنها چند درخت از بین نمی رود، بلکه قسمتی از تعادل اقلیمی و آینده این منطقه نابود می شود.
امروز زاگرس قبل از آنکه به آب و آتش وابسته باشد، به تصمیم انسان وابسته است
لرستان حالا در نقطه حساسی ایستاده است؛ یک سو تابستانی گرم، پوشش گیاهی خشک شونده و خطر گسترده حریق قرار دارد و سوی دیگر، نیروهایی که با امکانات محدود تلاش می کنند زاگرس را از سوختن نجات دهند. تجربه سالهای قبل نشان داده که بعد از شروع آتش، مهار بحران خیلی دشوارتر و پرهزینه تر خواهد بود.
شاید مهم ترین راه نجات، پیشگیری باشد؛ از آموزش و مشارکت مردم گرفته تا تجهیز نیروهای محلی، تقویت امکانات اطفا و تبدیل محافظت از جنگل به یک مسئولیت عمومی.
زاگرس قبل از آنکه به آب و آتش وابسته باشد، به تصمیم انسان وابسته است؛ به این که آیا می خواهیم این جنگلها برای نسل بعد باقی بمانند یا تنها خاکسترشان در حافظه تاریخ بماند.
هم اکنون برای هر ۲۲ هزار هکتار از عرصه های طبیعی استان، تنها یک نیروی حفاظتی فعالیت می کند؛ موضوعی که عملاً کنترل و پایش مداوم جنگل ها را دشوار کرده است بگفته او، حالا برای هر ۲۲ هزار هکتار از عرصه های طبیعی استان، تنها یک نیروی حفاظتی فعالیت می کند؛ موضوعی که عملاً کنترل و پایش مداوم جنگل ها را دشوار کرده است. تعداد نیروهای موجود حتی به نصف میزان مورد نیاز هم نمی رسد و برای پوشش مناسب این مناطق، حداقل به ۳۰۰ نیروی حفاظتی نیاز است بگفته فرمان پور، تعداد نیروهای موجود حتی به نصف میزان مورد نیاز هم نمی رسد و برای پوشش مناسب این مناطق، حداقل به ۳۰۰ نیروی حفاظتی نیاز است. کمبود ماشین آلات و تجهیزات نباید بهانه ای برای انفعال باشد اما مجیدی می گوید کمبود ماشین آلات و تجهیزات نباید بهانه ای برای انفعال باشد.
منبع: ربات کشاورز