محمد درویش، کنشگر محیط زیست و عضو هیات علمی مؤسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور در گفتگو با گزارشگر خبرگزاری مهر با تکیه بر ضرورت توجه به ملاحظات اکولوژیک در اجرای طرح های درختکاری اظهار داشت: کاشت گونه هایی مانند گز و تاغ در راه تهران ـ قم، در صورت انتخاب عرصه مناسب و پرهیز از مناطق دارای سازندهای زمین شناسی نامناسب، می تواند موفقیت آمیز باشد؛ اما در شرایط فعلی کشور، احیای جنگلهای طبیعی و محافظت از عرصه های جنگلی موجود باید در اولویت قرار گیرد.
وی درباره ی برنامه درختکاری در قسمتی از مسیر بزرگراه تهران ـ قم به طول ۱۰ کیلومتر اظهار داشت: گونه های گز و تاغ همچون گونه های سازگار با شرایط اقلیمی مناطق بیابانی ایران هستند و می توانند در زمینه های مناسب مستقر شوند؛ اما شرط اصلی موفقیت این طرح، شناخت دقیق خاصیت های زمین شناسی و خاک منطقه انتخاب شده است.
وی با اشاره به تجربه ناموفق طرح «حرم تا حرم» در راه تهران ـ قم اضافه کرد: بالاتر از سه دهه پیش برای سبز کردن دو طرف این محور هزینه های قابل توجهی انجام شد، اما این طرح به دو دلیل اصلی به نتیجه نرسید؛ نخست این که گونه های انتخاب شده با توان اکولوژیک منطقه سازگاری نداشتند و دوم این که قسمتی از عرصه موردنظر دارای سازندهای زمین شناسی مربوط به دوران سوم زمین شناسی بود که از نظر شرایط بستر، استعداد استقرار پوشش گیاهی را نداشت.
این کنشگر محیط زیست اضافه کرد: در چنین عرصه هایی حتی آبیاری مستمر و جایگزینی مکرر نهال ها نیز نمی تواند تضمین کننده موفقیت باشد؛ بدین سبب قبل از اجرای طرح های مشابه باید مشخص شود که محدوده موردنظر از نظر زمین شناسی و خاصیت های خاک، قابلیت استقرار گونه های گیاهی را دارد یا خیر.
درویش با تکیه بر ظرفیت ایران در زمینه رویارویی با بیابان زایی اظهار داشت: ایران از کشورهای پیشرو منطقه در این عرصه است و طی سالهای گذشته چندین میلیون هکتار از عرصه های بیابانی کشور با بهره گیری از گونه های سازگار با شرایط محیطی تثبیت شده اند. از خراسان تا استان هایی مانند اصفهان، فارس، کرمان و یزد، تجربه های ارزشمندی در زمینه استفاده از گونه هایی همچون تاغ، اسکنبیل و سایر گیاهان بومی و سازگار با شرایط بیابانی وجود دارد.
وی با اعلان اینکه ایران را باید در زمره ۱۰ کشور برتر جهان در حوزه مهار بیابان زایی دانست، خاطرنشان کرد: این ظرفیت علمی و اجرائی نشان میدهد که امکان اجرای طرح های موفق وجود دارد، اما شرط آن انتخاب درست گونه و عرصه است.
امکان احیای پوشش گیاهی و برگشت جنگل وجود دارد
کنشگر محیط زیست اضافه کرد: بخشهایی از جنگلهای طبیعی ایران در مناطق هیرکانی و زاگرس در معرض تخریب و نابودی قرار گرفته اند. در خیلی از این عرصه ها اگر مداخلات مخرب متوقف شود و اجازه دهیم طبیعت روند بازسازی خویش را طی کند، امکان احیای پوشش گیاهی و برگشت جنگل وجود دارد؛ حتی در بعضی مناطق ممکنست بدون کاشت درخت و فقط با حفاظت و قرق عرصه، شاهد تجدید حیات طبیعی جنگل باشیم.
منبع: agrobot.ir